शेतीशाळेच्या वर्गात दिले शेतकऱ्यांना तुडतुडा नियंत्रणाचे धडे

तज्ज्ञ कृषी अधिकारी वर्गाचे मार्गदर्शन

विधायक दीपस्तंभ वृत्तसेवा
आरमोरी ( जिल्हा गडचिरोली):
तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय आरमोरीच्या वतीने पाथरगोटा येथे राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अभियान अंतर्गत यांत्रिक पद्धतीने पीक प्रात्यक्षिकांवर आधारित शेतकऱ्यांची शेतीशाळेच्या वर्गाचे यशस्वी आयोजन करण्यात आले.यावेळी तज्ज्ञ कृषी अधिकारी वर्गाने शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन केले.

यावेळी प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून
मंडळ कृषी अधिकारी कु.जे.व्ही.घरत, कृषी पर्यवेक्षक  ए.आर.हुकरे, तालुका तंत्रज्ञान व्यवस्थापक महेन्द्र दोनाडकर ,कृषी सहाय्यक नितीन कुंभारे आदी उपस्थित होते.

याप्रसंगी कृषी पर्यवेक्षक ए.आर.हुकरे यांनी तुडतुड्याविषयी सविस्तर मार्गदर्शन केले.

तालुका तंत्रज्ञान व्यवस्थापक महेन्द्र दोनाडकर यांनी गटबांधणी, फेरोमोन ट्रॅप्स व सेंद्रिय शेती कशी उपयुक्त आहे याविषयी मार्गदर्शन केले. फेरोमोन ट्रॅप्स बद्दल सांगताना म्हणाले की, हे ट्रॅप्स एका हेक्टरमध्ये 4 ते 5 लावावेत. हे ट्रॅप्स पिकापेक्षा एक फूट उंचीवर काठीच्या आधाराने लावावेत, म्हणजे त्यातून निघणारा गंध शेतात पसरेल. ट्रॅप्स मध्ये अडकलेल्या नर पतंगाची दररोज सकाळी नोंद घेऊन त्यांचा नाश करावा. पतंगाची संख्या जर सतत तीन-चार दिवस आर्थिक नुकसानीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त आढळल्यास नियंत्रणाची उपाययोजना करावी. वेगवेगळ्या किडींसाठी ठराविक फेरोमोन ट्रॅप्स असतात.

कु.जे.व्ही.घरत यांनी दशपर्णी अर्क, जीवामृत, गांडूळ खत,चिकट सापळे कसे तयार करावे तसेच किती प्रमाणात व कसे वापरावे.याबद्दल मार्गदर्शन केले. 

शेतक-यांच्या बांधावर जाऊन धानपिकाची प्रत्यक्ष पाहणी केली. शेतकरी वर्गाचे अनुभव ऐकून घेतले.त्यांना येणाऱ्या समस्येवर उपाय योजनाही सांगितल्या. शेतकरी वर्गाने सेंद्रिय पद्धतीने शेती केल्यास सर्वांना फायदा होईल असा विश्वासही यावेळी व्यक्त केला.


शेतीशाळेच्या वर्गाचे संचालन व आभार प्रदर्शन कृषी सहाय्यक नितीन कुंभारे यांनी केले. पाथरगोटा येथील सर्व शेतकरी स्वयं सहायता गट या शेतीशाळेच्या वर्गाला आवर्जून उपस्थित होते. शेतीशाळेचा वर्ग यशस्वी होण्याकरिता गुरुदेव आठोळे यांनी अथक परिश्रम घेतले.



तपकिरी तुडतुडे : तुडतुडे तपकिरी रंगाचे, त्रिकोणी, पाचराच्या आकाराचे, लहान असतात. तुडतुडे व त्यांची पिल्ले नेहमी तिरकस व भरभर चालतात. खोडावर ते मोठया संख्येने दिसून येतात.
नुकसानीचा प्रकार : तुडतुडे व पिल्ले सतत खोडातील अन्नरस शोषून घेतात त्यामुळे रोपांची पाने पिवळी पडतात. उपद्रव मोठया प्रमाणावर असेल तर रोपे वाळतात व जळल्यासारखी दिसतात. शेतात ठिकठिकाणी तुडतुड्यांमुळे करपून गेलेले गोलाकार भाताचे पीक दिसते यालाच हॉपर बर्न असे म्हणतात. या रोपांना लोंब्या येत नाहीत आणि आल्याच तर दाणे न भरता पोचट राहतात. ही शिल्लक तणीस जनावरे सुद्धा खात नाही.

आर्थिक नुकसानीची पातळी :
1)लागवडीपासून फुटवे येईपर्यंत 5 ते 10 तुडतुडे प्रती चूड,
2)फुटवे येण्याची अवस्था10 तुडतुडे प्रती चूड,
3)लोंबी निसवण्यापासून फुले येईपर्यंतची अवस्था 15 ते 20 तुडतुडे/चूड
4)फुलो-याच्या अवस्थेत आणि तदनंतर 25 ते 30 तुडतुडे प्रति चूड
एकात्मिक व्यवस्थापन :
1) तपकिरी तुडतुड्यांना कमी बळी पडणा-या जातींची लागवड करावी.
2) रोवणी दाट करू नये. दोन ओळीतील अंतर 20 सें.मी. आणि दोन चुडातील अंतर 15 सें.मी. ठेंवावे तसेच रोपांची पट्टा पध्दतीने रोवणी करावी.
3) नेहमी प्रादुर्भाव होणा-या शेतात नत्र खताची मात्रा वाजवी प्रमाणात द्यावी.
4)शेतातील पाण्याचा निचरा करावा.
5) प्रत्येक चुडात 5 ते 10 तुडतुडे या आर्थिक नुकसान पातळीच्या आधारे किटकनाशकाची फवारणी करावी. यासाठी एकरी 200 लिटर पाण्यात इमिडाक्लोप्रीड 17.8 टक्के प्रवाही 50 मि.ली. किंवा थायामेथॉक्झाम 25 टक्के पाण्यात मिसळणारे दाणेदार किटकनाशक 40 ग्रॅम किंवा क्लोथिरानिडीन 50 टक्के पाण्यात मिसळणारे दाणेदार किटकनाशक 10 ग्रॅम किंवा फेनिट्रोथिऑन 50 टक्के प्रवाही 200 मि.ली. किंवा मॅलेथिऑन 50 टक्के प्रवाही 400 मि.ली. किंवा फेंथोएट 50 टक्के प्रवाही 200 मि.ली. मिसळून फवारावे. फवारणी करताना कीटकनाशक फुटव्याच्या बुंध्यावर पडेल याची दक्षता घ्यावी.

तुडतुड्याच्या जैविक नियंत्रणाकरिता मेटारायझियम तसेच व्हर्टिसिलीयम बुरशीजन्य कीटकनाशके एकरी 200 लिटर पाण्यात 800 ग्रॅम याप्रमाणे संध्याकाळी किंवा सकाळी हवेत जास्त आर्द्रता असताना फवारणी करावी.